กด Ctrl+F เพื่อค้นหาคำที่ต้องการในหน้านี้
   

     
   

คำวินิจฉัยที่ 4/2541
วันที่ 16 กรกฎาคม พ.ศ. 2541
เรื่อง ประธานรัฐสภาขอให้ศาลรัฐธรรมนูญพิจารณาวินิจฉัยปัญหาข้อกฎหมายเกี่ยวกับวาระการดำรงตำแหน่งของสมาชิกสภาเทศบาล

ประธานรัฐสภาได้มีหนังสือลงวันที่ 29 เมษายน 2541 เสนอเรื่องที่สมาคมสันนิบาต เทศบาลแห่งประเทศไทยขอให้ประธานรัฐสภาเสนอให้ศาลรัฐธรรมนูญพิจารณาวินิจฉัยปัญหาข้อกฎหมาย เกี่ยวกับวาระการดำรงตำแหน่งของสมาชิกสภาเทศบาล ตามพระราชบัญญัติ เทศบาล พ.ศ. 2496 มาตรา 16 วรรคหนึ่ง ซึ่งบัญญัติให้สมาชิกสภาเทศบาลอยู่ในตำแหน่งได้คราวละห้าปี แต่รัฐธรรมนูญ มาตรา 285 วรรคห้า บัญญัติให้สมาชิกสภาท้องถิ่น คณะผู้บริหารท้องถิ่น หรือผู้บริหารท้องถิ่นมีวาระการดำรง ตำแหน่งคราวละสี่ปี เรื่องนี้คณะกรรมการกฤษฎีกา มีความเห็นว่า เป็นกรณีที่พระราชบัญญัติดังกล่าวมีข้อความขัดหรือแย้งต่อรัฐธรรมนูญ บทบัญญัติของกฎหมายดังกล่าวจึงใช้บังคับมิได้ ตามรัฐธรรม นูญ มาตรา 6 วาระการดำรงตำแหน่งของสมาชิกสภาเทศบาลที่ได้รับเลือกตั้งก่อนรัฐธรรมนูญมีผลใช้บังคับต้องเป็นไป ตามรัฐธรรมนูญ มาตรา 285 วรรคห้า แต่สมาคมสันนิบาตเทศบาลแห่งประเทศไทยเห็นว่า ความเห็น ของคณะกรรมการกฤษฎีกาน่าจะไม่ถูกต้อง เนื่องจากหลักการตีความ กฎหมายนั้น ถ้ากฎหมายใดมีผลย้อน หลังเป็นโทษย่อมไม่มีผลใช้บังคับ สมาชิกสภาเทศบาลที่ได้รับเลือกตั้งก่อนรัฐธรรมนูญมีผลใช้บังคับ จึงควรมีวาระ การดำรงตำแหน่งคราวละห้าปี
ประธานรัฐสภาพิจารณาแล้วมีความเห็นว่า ปัญหาดังกล่าวเป็นการโต้แย้งเกี่ยวกับอำนาจ หน้าที่ขององค์กรต่าง ๆ ตามรัฐธรรมนูญ คือ คณะกรรมการกฤษฎีกาฝ่ายหนึ่งกับสมาคมสันนิบาตเทศ บาลแห่งประเทศไทยอีกฝ่ายหนึ่ง จึงเสนอเรื่องพร้อมความเห็นให้ศาลรัฐธรรมนูญพิจารณาวินิจฉัยว่า วาระ การดำรงตำแหน่งของสมาชิกสภาท้องถิ่น (เทศบาล) ที่ได้รับการเลือกตั้งอยู่ก่อนวันประกาศใช้รัฐธรรมนูญ จะมีวาระการดำรงตำแหน่งสี่ปีตามรัฐธรรมนูญ มาตรา 285 วรรคห้า หรือห้าปีตามพระราชบัญญัติ เทศบาล พ.ศ. 2496 มาตรา 16 วรรคหนึ่ง จึงได้เสนอคำร้องมาเพื่อศาลรัฐธรรมนูญวินิจฉัย ตามรัฐธรรม นูญ มาตรา 266
สมาคมสันนิบาตเทศบาลแห่งประเทศไทยชี้แจงผ่านประธานรัฐสภาว่า "ตามเจตนารมณ์ของรัฐธรรมนูญฉบับปัจจุบัน ซึ่งพิจารณาจากหลักการต่าง ๆ ในการใช้บังคับข้อกำหนดต่าง ๆ นั้น จะมีการทอดระยะเวลาการใช้บังคับทั้งหมด กล่าวคือ สมาชิกสภาผู้แทนราษฎรที่จะต้องหมดสมาชิกภาพ หากไปดำรงตำแหน่งรัฐมนตรี หรือการบังคับให้ต้องสังกัดพรรคการเมืองที่จะต้องลงสมัครในนามพรรคนั้น ๆ ไม่น้อยกว่า 90 วัน ตามรัฐธรรมนูญ ก็ยังไม่ใช้บังคับกับสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรชุดปัจจุบัน คณะรัฐมนตรีซึ่งจะต้องมีจำนวน 35 คน รวมนายกรัฐมนตรีอีก 1 คนตามรัฐธรรมนูญก็ยังไม่ใช้บังคับจนกว่าจะมีการเลือกตั้งชุดใหม่ และสมาชิกวุฒิสภาที่จะต้องมาจากการเลือกตั้งตามรัฐธรรมนูญใหม่นั้น ก็ยังไม่กระทบถึงสถานะของสมาชิกวุฒิสภาชุดปัจจุบัน ซึ่งยังคงดำรงตำแหน่งต่อไปจนครบวาระตามกำหนดเดิม หรือแม้แต่การดำรงตำแหน่งของกำนัน ผู้ใหญ่บ้าน ในสภาองค์การบริหารส่วนตำบล นั้น ก็ได้ให้มีการทอดระยะเวลาคงอยู่อย่างเดิมได้จนกว่าหมดสมัย
สมาชิกสภาเทศบาลชุดปัจจุบันนี้ หากศาลรัฐธรรมนูญวินิจฉัยแล้วให้อยู่ในวาระ 5 ปี ตามกฎหมายเดิมไปจนกว่าจะมีการเลือก ตั้งชุดใหม่ จึงค่อยเป็นไปตามรัฐธรรมนูญใหม่ 4 ปีในประเด็นนี้ เมื่อพิจารณาเทียบเคียงกับการเลือกตั้งสมาชิกสภาองค์การบริหารส่วนจังหวัด (ส.จ.) ตามกฎหมายองค์ การบริหารส่วนจังหวัดฉบับปัจจุบัน (พ.ร.บ.) กล่าวคือ กฎหมายองค์การบริหารส่วนจังหวัดฉบับปัจจุบัน กำหนดให้วาระ 4 ปี แต่มีบทเฉพาะกาลกำหนดให้ ส.จ. ที่ดำรงตำแหน่งอยู่ในเวลาที่กฎหมายประกาศใช้ อยู่นั้น ยังคงอยู่ได้ 5 ปี จนครบวาระเดิมก่อน ทั้งที่สภาจังหวัดที่เป็นสภาท้องถิ่นตามรัฐธรรมนูญฉบับ ปัจจุบัน ซึ่งมีวาระ 4 ปีเช่นกัน
ฉะนั้น หากมองภาพรวมของรัฐธรรมนูญฉบับนี้ จะเห็นได้ว่ามีเจตนารมณ์ที่จะไม่ให้มีผล กระทบกระเทือนถึงสถานะขององค์กรต่าง ๆ ที่มีอยู่ตามข้อกำหนด หรือข้อกฎหมายเดิมแต่อย่างใดดังนั้น ในกรณีวาระการดำรงตำแหน่งของสภาท้องถิ่น โดยเฉพาะสภาเทศบาลตามความเห็นของสมาคมสันนิบาต เทศบาลแห่งประเทศไทย จากความเห็นเดิมในหนังสือฉบับก่อนและฉบับนี้น่าจะคงอยู่ในวาระเวลาเดิมตาม กฎหมายไปก่อนจนกว่าจะมีการเลือกตั้งใหม่ ทั้งนี้ เป็นไปตามเจตนารมณ์ภาพรวมของรัฐธรรมนูญ" วัน ประกาศใช้รัฐธรรมนูญ จะมีวาระการดำรงตำแหน่งสี่ปีตามรัฐธรรมนูญ มาตรา 285 วรรคห้า หรือห้าปี ตามพระราชบัญญัติ เทศบาล พ.ศ. 2496 มาตรา 16 วรรคหนึ่ง จึงได้เสนอคำร้องมาเพื่อศาลรัฐธรรมนูญวินิจฉัย ตามรัฐธรรมนูญ มาตรา 266
สมาคมสันนิบาตเทศบาลแห่งประเทศไทยชี้แจงผ่านประธานรัฐสภาว่า
ตามเจตนารมณ์ของรัฐธรรมนูญฉบับปัจจุบัน ซึ่งพิจารณาจากหลักการต่าง ๆ ในการใช้บังคับข้อกำหนดต่าง ๆ นั้น จะมีการทอดระยะเวลาการใช้บังคับทั้งหมด กล่าวคือ สมาชิกสภาผู้แทนราษฎรที่จะต้องหมดสมาชิกภาพ หากไปดำรงตำแหน่งรัฐมนตรี หรือการบังคับให้ต้องสังกัดพรรคการเมืองที่จะต้องลงสมัครในนามพรรคนั้น ๆ ไม่น้อยกว่า 90 วัน ตามรัฐธรรมนูญ ก็ยังไม่ใช้บังคับกับสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรชุดปัจจุบัน คณะรัฐมนตรีซึ่งจะต้องมีจำนวน 35 คน รวมนายกรัฐมนตรีอีก 1 คนตามรัฐธรรมนูญก็ยังไม่ใช้บังคับจนกว่าจะมีการเลือกตั้งชุดใหม่ และสมาชิกวุฒิสภาที่จะต้องมาจากการเลือกตั้งตามรัฐธรรมนูญใหม่นั้น ก็ยังไม่กระทบถึงสถานะของสมาชิกวุฒิสภาชุดปัจจุบัน ซึ่งยังคงดำรงตำแหน่งต่อไปจนครบวาระตามกำหนดเดิม หรือแม้แต่การดำรงตำแหน่งของกำนัน ผู้ใหญ่บ้าน ในสภาองค์การบริหารส่วนตำบล นั้น ก็ได้ให้มีการทอดระยะเวลาคงอยู่อย่างเดิมได้จนกว่าหมดสมัย
สมาชิกสภาเทศบาลชุดปัจจุบันนี้ หากศาลรัฐธรรมนูญวินิจฉัยแล้วให้อยู่ในวาระ 5 ปี ตามกฎหมายเดิมไปจนกว่าจะมีการเลือกตั้งชุดใหม่ จึงค่อยเป็นไปตามรัฐธรรมนูญใหม่ 4 ปีในประเด็นนี้ เมื่อพิจารณาเทียบเคียงกับการเลือกตั้งสมาชิกสภาองค์การบริหารส่วนจังหวัด (ส.จ.) ตามกฎหมายองค์ การบริหารส่วนจังหวัดฉบับปัจจุบัน (พ.ร.บ.) กล่าวคือ กฎหมายองค์การบริหารส่วนจังหวัดฉบับปัจจุบัน กำหนดให้วาระ 4 ปี แต่มีบทเฉพาะกาลกำหนดให้ ส.จ. ที่ดำรงตำแหน่งอยู่ในเวลาที่กฎหมายประกาศใช้ อยู่นั้น ยังคงอยู่ได้ 5 ปี จนครบวาระเดิมก่อน ทั้งที่สภาจังหวัดที่เป็นสภาท้องถิ่นตามรัฐธรรมนูญฉบับ ปัจจุบัน ซึ่งมีวาระ 4 ปีเช่นกัน
ฉะนั้น หากมองภาพรวมของรัฐธรรมนูญฉบับนี้ จะเห็นได้ว่ามีเจตนารมณ์ที่จะไม่ให้มีผล กระทบกระเทือนถึงสถานะขององค์กรต่าง ๆ ที่มีอยู่ตามข้อกำหนด หรือข้อกฎหมายเดิมแต่อย่างใดดังนั้น ในกรณีวาระการดำรงตำแหน่งของสภาท้องถิ่น โดยเฉพาะสภาเทศบาลตามความเห็นของสมาคมสันนิบาต เทศบาลแห่งประเทศไทย จากความเห็นเดิมในหนังสือฉบับก่อนและฉบับนี้น่าจะคงอยู่ในวาระเวลาเดิมตาม กฎหมายไปก่อนจนกว่าจะมีการเลือกตั้งใหม่ ทั้งนี้ เป็นไปตามเจตนารมณ์ภาพรวมของรัฐธรรมนูญ
ศาลรัฐธรรมนูญได้พิจารณาแล้วเห็นว่า พระราชบัญญัติ ระเบียบบริหารราชการแผ่นดิน พ.ศ. 2534 มาตรา 70 ได้บัญญัติ "ให้จัดระเบียบบริหารราชการส่วนท้องถิ่น ดังนี้ ……………. (2) เทศบาล…………" ดังนั้น เทศบาลจึงเป็นองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นตามหมวด 9 ของรัฐธรรมนูญ เมื่อมีปัญหาเกี่ยวกับวาระการดำรงตำแหน่งของสมาชิกสภาเทศบาลว่าจะมีวาระตามที่กำหนดใน มาตรา 16 วรรคหนึ่ง แห่งพระราชบัญญัติ เทศบาล พ.ศ. 2496 หรือจะมีวาระตามที่กำหนดใน มาตรา 285 วรรคห้า ของรัฐธรรมนูญ จึงเป็นปัญหาเกี่ยวกับอำนาจหน้าที่ขององค์กรตามรัฐธรรมนูญ และโดยที่ปัญหาดังกล่าว ประธานรัฐสภาได้เสนอให้ศาลรัฐธรรมนูญพิจารณาวินิจฉัยตาม มาตรา 266 ของรัฐธรรมนูญ จึงรับไว้ พิจารณา
สำหรับปัญหาว่า สมาชิกสภาเทศบาลซึ่งได้รับการเลือกตั้งก่อนวันที่รัฐธรรมนูญมีผลใช้บังคับ จะมีวาระการดำรงตำแหน่งห้าปี ตาม ที่บัญญัติใน มาตรา 16 วรรคหนึ่ง แห่งพระราชบัญญัติ เทศบาล พ.ศ. 2496 หรือจะมีวาระการดำรงตำแหน่งสี่ปีตามที่บัญญัติใน มาตรา 285 วรรคห้า ของรัฐธรรมนูญ ศาลรัฐธรรมนูญเห็นว่า เนื่องจากรัฐธรรมนูญ มาตรา 6 ได้บัญญัติว่า "รัฐธรรมนูญเป็นกฎหมายสูงสุดของประเทศ บทบัญญัติใดของกฎหมาย กฎ หรือข้อบังคับ ขัดหรือแย้งต่อรัฐธรรมนูญนี้ บทบัญญัตินั้นเป็นอันใช้บังคับมิได้" และ มาตรา 285 วรรคห้า ได้บัญญัติว่า "สมาชิกสภาท้องถิ่น คณะผู้บริหารท้องถิ่น หรือผู้บริหารท้องถิ่น มีวาระการดำรงตำแหน่งคราวละสี่ปี" และ รัฐธรรมนูญไม่มีบทเฉพาะกาลเกี่ยวกับการดำรงตำแหน่งของสมาชิกสภาเทศบาลซึ่งได้รับการเลือกตั้งก่อนวันที่รัฐธรรมนูญนี้มีผลใช้ บังคับแต่อย่างใด ดังนั้น การที่พระราชบัญญัติ เทศบาล พ.ศ. 2496 มาตรา 16 วรรคหนึ่ง ได้บัญญัติให้สมาชิกสภาเทศบาลอยู่ในตำแหน่งได้คราวละห้าปี จึงเป็นบทบัญญัติที่ขัดหรือแย้งต่อรัฐธรรมนูญและไม่มีผลใช้บังคับตาม มาตรา 6 ของรัฐธรรมนูญ ประกอบกับกรณีนี้มิใช่เป็นเรื่องกฎหมายที่มีผลย้อนหลัง แต่เป็นเรื่องกฎหมายที่ขัดหรือแย้งต่อรัฐธรรมนูญ ซึ่งเป็นกฎหมายสูงสุดของประเทศ
ศาลรัฐธรรมนูญจึงวินิจฉัยว่า สมาชิกสภาเทศบาลซึ่งได้รับเลือกตั้งก่อนวันที่รัฐธรรมนูญ แห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2540 มีผลใช้บังคับ มีวาระการดำรงตำแหน่งสี่ปี ตามที่บัญญัติใน มาตรา 285 วรรคห้า ของรัฐธรรมนูญ


(นายเชาวน์ สายเชื้อ) ประธานศาลรัฐธรรมนูญ (นายโกเมน ภัทรภิรมย์) ตุลาการศาลรัฐธรรมนูญ (นายจุมพล ณ สงขลา) ตุลาการศาลรัฐธรรมนูญ (พลโท จุล อติเรก) ตุลาการศาลรัฐธรรมนูญ (นายชัยอนันต์ สมุทวณิช) ตุลาการศาลรัฐธรรมนูญ (นายประเสริฐ นาสกุล) ตุลาการศาลรัฐธรรมนูญ (นายมงคล สระฏัน) ตุลาการศาลรัฐธรรมนูญ (นายสุจินดา ยงสุนทร) ตุลาการศาลรัฐธรรมนูญ (นายสุวิทย์ ธีรพงษ์) ตุลาการศาลรัฐธรรมนูญ (นายอนันต์ เกตุวงศ์) ตุลาการศาลรัฐธรรมนูญ (นายอิสสระ นิติทัณฑ์ประภาศ) ตุลาการศาลรัฐธรรมนูญ (นายอุระ หวังอ้อมกลาง) ตุลาการศาลรัฐธรรมนูญ


 
  ทั้งหมดบน website นี้สงวนลิขสิทธิ์ ตาม พระราชบัญญัติลิขสิทธิ์ 2537
ดำเนินงานโดย thethailaw.com ขอบคุณทุกท่านที่แวะมาเยี่ยมเยียน
Update