กด Ctrl+F เพื่อค้นหาคำที่ต้องการในหน้านี้
   

     
   
คำวินิจฉัยที่ 8/2542
วันที่ 27 เมษายน 2542
เรื่อง คณะกรรมการการเลือกตั้งขอให้ศาลรัฐธรรมนูญวินิจฉัยชี้ขาดการบังคับใช้บทบัญญัติ มาตรา 315 ของรัฐธรรมนูญ

คณะกรรมการการเลือกตั้ง ได้มีคำร้อง ลงวันที่ 23 มีนาคม 2542 ขอให้ศาลรัฐธรรมนูญวินิจฉัยชี้ขาดการบังคับ ใช้บทบัญญัติ มาตรา 315 ของรัฐธรรมนูญว่า บทเฉพาะกาลรัฐธรรมนูญ มาตรา 315 บัญญัติรับรองสถานภาพขององค์กร สภาผู้แทนราษฎรและวุฒิสภา และสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรและสมาชิกวุฒิสภาที่ดำรงตำแหน่งอยู่ในวันที่ประกาศใช้ รัฐธรรมนูญนี้ และยกเว้นบททั่วไปบาง มาตรา มิให้นำบทบัญญัติ มาตรา 107 (3) มาตรา 118 (7) มาตรา 121 มาตรา 125 (2) และ (3) มาตรา 126 (2) และ (3) มาตรา 127 มาตรา 130 และ มาตรา 134 มาใช้บังคับกับสมาชิก สภาผู้แทนราษฎรตามวรรคสอง และสมาชิกวุฒิสภาตามวรรคสาม การกำหนดดังกล่าวอาจทำให้มีความเห็นที่แตกต่างกัน อันมีผลเกี่ยวพันต่อเนื่องกับการเลือกตั้งทั่วไปตามรัฐธรรมนูญในช่วงใช้บทเฉพาะกาลหรือในการเลือกตั้งครั้งต่อ ๆ ไป ในกรณีที่สมาชิกสภาผู้แทนราษฎรและสมาชิกวุฒิสภาชุดปัจจุบัน หากมีความประสงค์จะสมัครรับเลือกตั้งบทบัญญัติ มาตรา 315 วรรคสี่ จะมีสภาพบังคับติดตัวสมาชิกชุดนี้ตลอดไป หรือคุ้มครองรับรองเฉพาะไว้ในช่วงบทเฉพาะกาล เวลาหนึ่งเวลาใดเท่านั้น ซึ่งคณะกรรมการการเลือกตั้งมีความเห็นเป็นสองแนวทางดังนี้
แนวทางที่หนึ่ง เห็นว่าบทเฉพาะกาลของรัฐธรรมนูญ มาตรา 315 เป็นการกำหนดรับรองสถานภาพของสภาผู้แทน ราษฎรและวุฒิสภา และสถานภาพของสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรและสมาชิกวุฒิสภาซึ่งดำรงตำแหน่งอยู่ในวันประกาศ ใช้รัฐธรรมนูญนี้ว่า ยังคงเป็นสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรและสมาชิกวุฒิสภาตามรัฐธรรมนูญฉบับใหม่ จนกว่าจะพ้นสมาชิก ภาพตามเหตุที่รัฐธรรมนูญกำหนด ทั้งนี้ เป็นการกำหนดไว้ตามหลักกฎหมายทั่วไป เพื่อเป็นการรับรองสถานภาพของบุคคลที่มีสถานภาพ อยู่ก่อนที่กฎหมายประกาศใช้ การจะตรากฎหมายไปรอนสิทธิหรือประโยชน์ที่บุคคลมีอยู่ก่อน จะกระทำไม่ได้ รัฐธรรมนูญจึงได้รับรองสิทธิสมาชิกทั้งหมดที่มีอยู่ก่อนโดยไม่ให้นำ มาตรา 121 มาใช้บังคับ หรือรับรองสมาชิกบางคนไว้ตามลักษณะต้องห้าม หรือคุณสมบัติเฉพาะบุคคล ไม่ให้นำ มาตรา 107 (3) มาตรา 118 (7) มาตรา 127 มาใช้บังคับ หรือการรับรองให้มีสิทธิเหมือนกับบุคคลทั่วไปจึงไม่ให้นำ มาตรา 126 (2) และ(3) มาใช้บังคับ เป็นต้น ซึ่งเป็นการรองรับเฉพาะในขณะที่ดำรงตำแหน่งสมาชิกของสภาชุดนี้แต่ไม่ได้รับรองผู้เคยเป็นสมาชิกของสภาชุดนี้ ความใน มาตรา 315 วรรคสี่ จึงเป็นการกำหนดรับรองสถานภาพของบุคคลในช่วงเวลาใดเวลาหนึ่งตามสิทธิและทำหน้าที่ที่ จะพึงมีการรับรองสถานภาพจึงไม่มีลักษณะติดตัวบุคคลเมื่อพ้นเวลาคุ้มครองหรือการรับรองแล้วสภาพดังกล่าวจึงต้องหมดไป ซึ่งแตกต่างจากคุณสมบัติที่ติดตัวบุคคลอยู่ตลอดไป ดังนั้นเมื่อมีการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรและสมาชิกวุฒิสภา จึงต้องเป็นไปตามบทบัญญัติทั่วไปของรัฐธรรมนูญและเหตุยกเว้นที่เป็นกรณีพิเศษที่กำหนดไว้เป็นบทเฉพาะกาลอย่างชัดเจน การที่บุคคลจะอ้างประโยชน์จากบทเฉพาะกาลใน มาตรา 315 วรรคสี่ไปใช้กับการสมัครรับเลือกตั้ง โดยที่รัฐธรรมนูญไม่ได้ กำหนดไว้อย่างชัดเจนจึงไม่น่าจะกระทำได้ จึงต้องเป็นไปตามคุณสมบัติและลักษณะต้องห้ามอันเป็นบททั่วไปที่ได้กำหนดไว้ ในรัฐธรรมนูญของแต่ละสภาเว้นแต่มีบทบัญญัติกำหนดไว้เป็นการเฉพาะเท่านั้น
แนวทางที่สอง เห็นว่า
(1) บทเฉพาะกาล มาตรา 315 วรรคสี่ มีผลบังคับกับสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรและสมาชิกวุฒิสภาชุดปัจจุบัน ตราบใดที่ยังไม่สิ้นสุดสมาชิกภาพ ในการเลือกตั้งสมาชิกวุฒิสภาครั้งหน้าตาม มาตรา 315 วรรคห้า (1) ซึ่งจะต้องจัดก่อน ที่สมาชิกภาพของสมาชิกวุฒิสภาจะสิ้นสุดลงสมาชิกวุฒิสภาชุดปัจจุบันที่ประสงค์จะลงสมัครรับเลือกตั้งจึงไม่ต้องอยู่ภายใต้ บังคับของบทบัญญัติทั่วไปทั้งหมดเพราะมีบทยกเว้นไว้แล้ว กล่าวคือ ไม่ต้องมีอายุไม่ต่ำกว่าสี่สิบปีบริบูรณ์ในวันเลือกตั้งตาม มาตรา 125 (2) ไม่ต้องสำเร็จการศึกษาไม่ต่ำกว่าปริญญาตรีหรือเทียบเท่าตาม มาตรา 125 (3) อย่างไรก็ดี บทยกเว้นเหล่านี้ แทบไม่มีผลในทางปฏิบัติ เพราะแม้จะสมัครรับเลือกตั้งได้ แต่ไม่สามารถดำรงตำแหน่งได้ตาม มาตรา 133 เช่น แม้ไม่สำเร็จ ปริญญาตรีในวันสมัคร แต่ต้องสำเร็จปริญญาตรีเมื่อเข้าดำรงตำแหน่ง มิฉะนั้น จะขาดคุณสมบัติตาม มาตรา 133 (4)
(2) ผู้ที่เป็นสมาชิกวุฒิสภาในปัจจุบันไม่น่าจะเข้าข่ายของลักษณะต้องห้ามตาม มาตรา 126 (3) เพราะ มาตรา 126 (3) ห้ามเฉพาะผู้ที่เป็นสมาชิกวุฒิสภาตามบทบัญญัติแห่งรัฐธรรมนูญนี้มิให้ลงสมัครรับเลือกตั้ง สมาชิกวุฒิสภาในปัจจุบันน่าจะเป็น สมาชิกวุฒิสภาตามบทบัญญัติแห่งรัฐธรรมนูญฉบับก่อน บทเฉพาะกาลของรัฐธรรมนูญฉบับนี้เพียงแต่รับรองการคงสถานภาพไว้เท่านั้น
(3) ในการเลือกตั้งสมาชิกวุฒิสภาครั้งหน้า สมาชิกสภาผู้แทนราษฎรชุดปัจจุบัน ไม่สามารถลงสมัครรับเลือกตั้งได้ เพราะเป็นบุคคลต้องห้ามตาม มาตรา 126 (1) แม้จะมีบทเฉพาะกาลยกเว้นตาม มาตรา 126 (2) ก็ไม่มีผลประการใด
อนึ่ง เมื่อพิจารณาจากบทบัญญัติ มาตรา 315 วรรคสี่ ประกอบวรรคห้า (1) ที่กำหนดให้จัดให้มีการเลือกตั้งสมาชิก วุฒิสภาเป็นการทั่วไปเมื่อสมาชิกวุฒิสภาสิ้นสุดลงเมื่อครบสี่ปีนับแต่วันที่พระมหากษัตริย์ทรงแต่งตั้ง โดยให้ดำเนินการเลือก ตั้งให้แล้วเสร็จภายในหกสิบวันก่อนวันครบสี่ปี ซึ่งเป็นการเลือกตั้งก่อนที่สมาชิกวุฒิสภาชุดนี้จะสิ้นสุดอายุลง
มีประเด็นพิจารณา ว่าสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรและสมาชิกวุฒิสภาชุดปัจจุบันนี้หากประสงค์จะสมัครรับเลือกตั้งเป็นสมาชิก วุฒิสภาในครั้งนี้ต้องมีคุณสมบัต และไม่มีลักษณะต้องห้ามอย่างไรบ้าง
คณะกรรมการการเลือกตั้งได้พิจารณาความใน มาตรา 315 แล้วเห็นว่าเพื่อให้เกิด ความชัดเจนและเป็นแนวทางในการ ปฏิบัติต่อไป จึงเสนอเรื่องให้ศาลรัฐธรรมนูญวินิจฉัยชี้ขาดดังนี้
1. บทบัญญัติ มาตรา 315 วรรคสี่ที่ไม่ให้นำบทบัญญัติในบททั่วไปในบาง มาตรา มาใช้บังคับกับสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร และสมาชิกวุฒิสภาชุดปัจจุบันนั้นมีสภาพบังคับเฉพาะกาลในช่วงเวลาใดเวลาหนึ่ง หรือมีสภาพบังคับเป็นลักษณะติดตัวกับบุคคลที่ เกี่ยวข้องตลอดไปหรือมีขอบเขตครอบคลุมบุคคลหรือเวลามากน้อยเพียงใด
2. การเลือกตั้งสมาชิกวุฒิสภาทั่วไปครั้งแรกที่จะจัดให้มีขึ้นภายในหกสิบวันก่อนวัน ครบสี่ปีตาม มาตรา 315 วรรคห้า (1)
2.1 กรณีสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรชุดปัจจุบันนี้จะสมัครรับเลือกตั้งเป็น สมาชิกวุฒิสภาต้องมีคุณสมบัติและไม่มีลักษณะต้อง ห้ามเป็นไปตามในลักษณะใดดังต่อไปนี้
2.1.1 บททั่วไปของรัฐธรรมนูญ หรือ
2.1.2 บททั่วไปของรัฐธรรมนูญประกอบบทเฉพาะกาลที่ได้ยกเว้นไว้ตาม มาตรา 315 วรรคสี่ของรัฐธรรมนูญ หรือ
2.1.3 บททั่วไปของรัฐธรรมนูญประกอบบทเฉพาะกาลที่ได้ยกเว้นไว้ตาม มาตรา 315 วรรคสี่บาง มาตรา ในกรณีนี้มี บทบัญญัติใดที่ได้ยกเว้นไว้ใน มาตรา 315 วรรคสี่ มีผลใช้บังคับบ้าง
2.1.4 ต้องพ้นจากสมาชิกภาพการเป็นสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร ก่อนหรือต้องไม่พ้นจากสมาชิกภาพในวันสมัครรับเลือกตั้ง
2.2 กรณีสมาชิกวุฒิสภาชุดปัจจุบันนี้จะสมัครรับเลือกตั้งเป็นสมาชิก วุฒิสภาต้องมีคุณสมบัติและไม่มีลักษณะต้องห้ามเป็น ไปตามลักษณะใดดังต่อไปนี้
2.2.1 บททั่วไปของรัฐธรรมนูญ หรือ
2.2.2 บททั่วไปของรัฐธรรมนูญประกอบบทเฉพาะกาลที่ได้ยกเว้นไว้ตาม มาตรา 315 วรรคสี่ของรัฐธรรมนูญ หรือ
2.2.3 บททั่วไปของรัฐธรรมนูญประกอบบทเฉพาะกาลที่ได้ยกเว้นใน มาตรา 315 วรรคสี่บาง มาตรา ในกรณีนี้มีบทบัญญัติใด ที่ยกเว้นไว้ใน มาตรา 315 วรรคสี่มีผลใช้บังคับบ้าง
2.2.4 ต้องพ้นจากสมาชิกภาพการเป็นสมาชิกวุฒิสภาก่อนหรือต้องไม่พ้นจากสมาชิกภาพในวันสมัครรับเลือกตั้ง
2.3 ถ้าหากวินิจฉัยว่าคุณสมบัติและลักษณะต้องห้ามของผู้สมัครรับเลือกตั้งเป็นสมาชิกวุฒิสภาสำหรับสมาชิกสภาผู้แทน ราษฎรและสมาชิกวุฒิสภาชุดปัจจุบันนี้เป็นไปตามข้อ 2.1.2 หรือ 2.1.3 และ 2.2.2 หรือ 2.2.3 แล้วแต่กรณี สภาพบังคับ จะมีผลเฉพาะการเลือกตั้งทั่วไปครั้งแรกภายหลังการประกาศใช้รัฐธรรมนูญนี้ตาม มาตรา 315 วรรคห้า (1) หรือจะมีสภาพบังคับกับ สมาชิกหรือผู้เคยเป็นสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรหรือสมาชิกวุฒิสภาชุดนี้ตลอดไป
ศาลรัฐธรรมนูญพิจารณาแล้วเห็นว่า ตามคำร้องของคณะกรรมการการเลือกตั้ง ดังกล่าวข้างต้น เป็นการขอให้ศาลรัฐธรรมนูญ วินิจฉัยความเห็นของกรรมการการเลือกตั้งเกี่ยวกับ รัฐธรรมนูญ มาตรา 315 ซึ่งคณะกรรมการการเลือกตั้งมีความเห็นแตกต่างกัน จึงมิใช่ปัญหา เกี่ยวกับอำนาจหน้าที่ขององค์กรตามรัฐธรรมนูญที่จะเสนอความเห็น ต่อศาลรัฐธรรมนูญเพื่อพิจารณาวินิจฉัยตามรัฐธรรมนูญ มาตรา 266
โดยเหตุผลดังได้พิจารณาข้างต้น ศาลรัฐธรรมนูญจึงวินิจฉัยให้ยกคำร้อง


(นายเชาวน์ สายเชื้อ) ประธานศาลรัฐธรรมนูญ (นายโกเมน ภัทรภิรมย์) ตุลาการศาลรัฐธรรมนูญ (นายจุมพล ณ สงขลา) ตุลาการศาลรัฐธรรมนูญ (พลโท จุล อติเรก) ตุลาการศาลรัฐธรรมนูญ (นายชัยอนันต์ สมุทวณิช) ตุลาการศาลรัฐธรรมนูญ (นายประเสริฐ นาสกุล) ตุลาการศาลรัฐธรรมนูญ (นายมงคล สระฏัน) ตุลาการศาลรัฐธรรมนูญ (นายสุจินดา ยงสุนทร) ตุลาการศาลรัฐธรรมนูญ (นายสุวิทย์ ธีรพงษ์) ตุลาการศาลรัฐธรรมนูญ (นายอนันต์ เกตุวงศ์) ตุลาการศาลรัฐธรรมนูญ (นายอิสสระ นิติทัณฑ์ประภาศ) ตุลาการศาลรัฐธรรมนูญ (นายอุระ หวังอ้อมกลาง) ตุลาการศาลรัฐธรรมนูญ


 
  ทั้งหมดบน website นี้สงวนลิขสิทธิ์ ตาม พระราชบัญญัติลิขสิทธิ์ 2537
ดำเนินงานโดย thethailaw.com ขอบคุณทุกท่านที่แวะมาเยี่ยมเยียน
Update